Wat heeft een (kleinschalige) conventionele landbouwer nodig om succesvol over te stappen naar biologische landbouw? Die vraag vormt het vertrekpunt van het Europese onderzoeksproject OH-FINE. Het project brengt landbouwers, onderzoekers en adviseurs uit heel Europa samen om kennis en ervaringen uit te wisselen rond de transitie naar bio en zo de kloof tussen onderzoek en praktijk te verkleinen.
De Europese Unie wil tegen 2030 25% van het landbouwareaal biologisch laten beheren. Om dat doel te halen, moet de groei van de biologische landbouwsector verdubbelen. Dat vraagt om gerichte ondersteuning van landbouwers die de overstap overwegen of er middenin zitten.
Inzichten voor een ingrijpende omschakeling
De overgang van conventionele naar biologische landbouw is geen eenvoudige stap. Ze vraagt belangrijke aanpassingen op technisch, economisch en organisatorisch vlak. OH-FINE focust daarom op regelgeving, teelttechniek en bedrijfsrendabiliteit, en ondersteunt landbouwers bij het maken van duurzame en weloverwogen keuzes.
Centraal staan thema’s zoals nieuwe teeltsystemen, bodem- en gewasbeheer, afzet en marktontwikkeling, maar ook certificering en wetgeving. Door die kennis samen te brengen, wil het project landbouwers sterker maken in hun transitie naar een toekomstbestendige biologische bedrijfsvoering.
Bottom-up aanpak met focus op de praktijk
OH-FINE vertrekt vanuit de praktijk van de landbouwer. Hun ervaringen en vragen vormen het uitgangspunt van het onderzoek en de activiteiten. Via netwerken waarin landbouwers, onderzoekers, adviseurs en andere spelers uit de keten samenwerken, wordt kennis gedeeld en verrijkt.
Het project bouwt aan een pan-Europese leergemeenschap rond biologische landbouw. Expertise, tools en methodieken uit verschillende landen worden samengebracht en vertaald naar bruikbare inzichten voor in de praktijk. In 8 Europese partnerlanden wordt praktijkkennis verzameld en omgezet in concrete handvaten die landbouwers ondersteunen tijdens en na de omschakeling naar bio.
Dat vertaalt zich in een breed aanbod aan initiatieven:
- regionale kenniscentra en ontmoetingsplaatsen voor kennisuitwisseling
- cross-visits en uitwisselingen tussen landbouwers in binnen- en buitenland
- workshops, demonstraties en praktijkgerichte tools zoals video’s en technische fiches
- een digitale beslissingsondersteunende tool
- veldproeven met innovatieve teelttechnieken en strategieën.
Vlaamse inbreng in een Europees netwerk
Ook Vlaanderen speelt een actieve rol binnen OH-FINE. ILVO, Inagro en Hooibeekhoeve werken samen aan de uitbouw van de OH-FINE pan-European Organic Farming Community. Vlaamse landbouwers krijgen zo toegang tot Europese expertise, workshops, demonstraties, cross-visits en technische documentatie die binnen het project worden ontwikkeld.
Daarnaast leggen ILVO, Inagro en Hooibeekhoeve in Vlaanderen drie praktijkproeven aan rond het gebruik van microbiële inoculanten, met als doel innovatieve toepassingen te testen die relevant zijn voor biologische teeltsystemen.
Leren van Europese praktijkvoorbeelden
Kennisuitwisseling staat centraal in OH-FINE. Tijdens cross-visits in Oost-Oostenrijk kregen deelnemers inzicht in innovatieve biologische landbouwpraktijken in een regio die wordt gedomineerd door akkerbouw. Agroforestry, strokenteelt en ruggenteelt bij soja stonden centraal als technieken om bodemvruchtbaarheid te verbeteren, erosie te beperken en water beter vast te houden. Daarnaast werd aandacht besteed aan het sluiten van nutriëntenkringlopen via compostering, groenbedekkers, aangepaste rotaties en geïntegreerde veehouderij. Ook korte ketens, hoeveverwerking en directe verkoop kwamen aan bod als manieren om de meerwaarde van biologische productie te versterken.
Tijdens de cross-visit in Spanje in het najaar van 2025 bezochten deelnemers biologische en regeneratieve veehouderijbedrijven in Castilla y León, meer bepaald in de provincies Salamanca en Zamora. Hier lag de focus op extensieve rundvee- en schapenhouderij in droge landschappen en traditionele Dehesa-systemen, waar landbouw, natuur en veeteelt samenkomen. Deze bedrijfsmodellen tonen hoe biologische en regeneratieve veehouderij kan bijdragen aan bodemvruchtbaarheid, biodiversiteit, klimaatmitigatie en brandpreventie. Tegelijk werd aandacht besteed aan de sociale rol van deze systemen als hefboom voor werkgelegenheid en leefbaarheid in dunbevolkte plattelandsgebieden van het zogenaamde “lege Spanje”.
Zulke praktijkgerichte ontmoetingen versterken het lerend netwerk en zorgen ervoor dat landbouwers er niet alleen voor staan in hun transitie naar bio.
Meer weten over het project https://www.oh-fine.eu/
